Paraulas Perdudas

En bas de l'ostal, un pauc mai amont dins la carrièra, i aviá una fenèstra. Me rapèli d'alhors qu'era gaireben la sola de l'endrech a donar sul defòra directament. Aquò a tendéncia de desaparéisser.
Era laja, un encadrament de vielh rebocatge engrunat, de fusta verosa autres còps pintrada de blanc, de barrets espesses que traucavan lo jorn coma sus una cèla de preson, e sustot de ridèus, benlèu los mai òrres que veguèri jamai. Mitat descenta de lièch de la grand, mitat tapís persan de bazar, mitat servieta-esponga de nenon. Pasmens eran tostemps destibats (jamai ai poscut véser çò del dedins), mas la fenèstra dubèrta.

Çò que fa que n'i a una que ne profitava, es la catona.
Ah, la catona...era ma melhora amiga dins la carrièra. Cal dire que la coneguèri pichòta. A quatres meses, èra jà sul òrle d'aquela fenèstra, lo cap engulhat entre dos barrets, a saludar los passants d'un miaular gaujós e clar.
Cada ser de bel temps estirava sa pel de tigrona daurada sul relaisset, pautas e coa abandonadas, ventre ofert a las careças.
Un miaunar de bonjorn, una flatinga jol menton o entre las aurelhas. Era lo prètz per passar davant sa fenèstra, e cadun s'en aquitava sens se rebufar.

Puei, un còp la nuèit tombada, quand lo passatge de las veituras e del monde s'era alentit, davalava del òrle de la fenèstra e barrutlava dins la carrièra, en passar jos cada autò parcada lo long del trepador.
Sovent me venguèt véser e calinhar, quand, sietat davant ma pòrta, profitavi del calme relatiu de la granda vila a la calor suauda dels sers d'estiu.

Passèrem plan de temps aital, amassa, e regreti ara de jamai aver sabut son nom, serà condemnada a desaparéisser de ma memòria, coma totes los sovenirs sens etiqueta sens tirador que virolejan encara dins mon esperit, per quant de temps encara.

Mas es que sa mestressa jamai o diguèt. D'alhors, li parlèri pas jamai. La veguèri tres o quatre còps, plan mens que la catona, e l'ausiguèri parlar a un autre vesin pas qu'un còp, mas pro longtemps per me far una ideia.
Era blonda, la trentena, amb de clucas, un pauc fòrta. E era complexada. Tot lo monde l'es ben un pauc, o sabi, mas ela li manjava l'existéncia. Se trobava gròssa, se trobava laja, se trobava vielha e fin finala, se trobava sola. Del mai se vesiá laja, del mens sortissiá, e del mens vesiá d'òmes, del mai se cresiá laja. Lo cèrcle viciós la fasiá s'enterrar cada jorn un pauc mai dins son apartament, bauma sorna darrièr de ridèus jamai levats.

Es aital qu'un ser, en tornar en çò meu, m'arrestèri, obligat, coma sovent, a la fenèstra de la catona que n'aviá pas son sadol. Ronrone que ronronaràs, flatinga-flatanga, miaule que miaularàs, l'i passèri ben qualquas minutas.
Es aquí qu'una votz blanca e plorinejanta lancèt aquel crit del còr de detràs los ridèus espesses :

-Salòpa !

Pons

Del temps que demoravi a la vilassa, m'arribava sovent, en sortir de l'ostal, de passar davant la carrièra Dolat. Enfin, carrièra, es una ben granda paraula, tant aquela era estrecha, escura e corteta. Pas una veitura se seriá engatjada sus sos pavats trantalhants, mas i aviá totjorn qualqu'un per ensajar, pel malur de sos retrovisors.

En tot cas, al caire de la rua Dolat, aquí ont passavi benlèu dos còps per jorn, se vendiá. Se vendián pas de pan o de melons, m'avètz compres, era pusleu, coma dison los anglicisats, de deal.

Mas atencion ! Pas res a veire amb la carrièra d'a costat, ont d'adolescents trepadorejavan a còps de "Pshh...Pshh..." sufisents, per ensajar de faire fumar un tròç de regalécia emplasticat.

Non, aquí eran de causas seriosas, de causas d'adultes. Cada jorn, era lo meteis ceremonial. Tre dètz-onza oras del matin, lo monde començavan de s'amassar al caire de la rua Dolat, entre una farmacia e una espiceria, en esperar la benvolença del mèstre del canton, que preniá sas practicas una per una, en se pausar sovent entre caduna. Aquel vam de carri funèbre (que suspausavi volgut ; lo tipe, pas colhon, deviá jogar sus la dependéncia de sos obligats...) fasiá que i aviá totjorn al mens detz personas a esperar al caire.
Mas elas sabián prener lor mal en paciéncia : qualquas caissas o cledetas per se sèire, qualquas cervesas per faire passar, e la discutida començava.
A ieu m'agradava de passar a n'aquel moment, quitament se a la debuta me mesfisavi un pauc de la populacion de "punkacans" que mancava pas d'i èstre.

Las discutidas ? eran lo monde tornat far.
Las cledetas ? La taula redonda la mai egalitària.
Las practicas ? Eran l'abolicion de las classas socialas, de las inegalitats, de las termièras umanas.

Joves e vielhs, negres e blancs, òmis e femnas, caumaires e patrons....

Fins al trader quadra, que veniá per l'ocasion, tre la sortida de la sesilha de miègjorn, en vestit, dins un grand 4X4 (amb menaire).
Pas de biais de far, lo tipe : del temps que lo menaire sortissiá lo jornal economic apuejat sus la veitura, el se seitava sus sa cledeta, 8-6 a la man, e devisava amb los autres.

-...Es coma ieu, l'autre jorn me faguèron far un plaçament a risques...soi pas passat luenh...
-M'en parles pas, aquò ven complicat per tot lo monde, ieu mon patron ne laissèt tombar tres o quatre...
-Ieu m'an sortit sus un afar aital, fa tres meses que cerqui, mas amb lo contèxte, vòlon pas prene lo risc d'engatjar de monde...
-Patissèm totes, pertant es simple, la solucion seriá de...

E cresètz-me o pas, aquelas ideias sortidas de còsses magres, pallinèls, tremolants, seitats al mitan de mèrdas de cans, eran inteligentas. Vertadièrament.

Ailàs, l'ideal revoluconari de la republica autonòma del caire de la rua Dolat capitèt pas. Un vèspre, un pauc avant las grandas vacanças, la policia (que fins aquí s'era montrada timidòta, manca dels còps en tant que practica) venguèt tot rastelar. Pas mai de punks, mas mai de cans, pas mai de cledetas, pas mai de 8-6.

E a l'encòp, m'estona qu'aja durat tant de temps, quand òm sap que tot aquel monde s'acampavan al caire de la rua Dolat, aquò òc, mas del caire que formava amb l'avenguda la mai frequentada de la vila.

Pons

Miladiu, i a bien del temps qu'èri pas passat per aqui...

Ont èri ?

Anem dire...

Anem dire qu'èri en vacanças...

Anem dire qu'èri embarrat...

Eri embarrat en vacanças.

Mas me laissèron sortir. Encara urós, qu'auriái poscut vos mancar (de pauc).

En mema temps, aviái prevengut, ma preséncia aquí risca totjorn d'èstre ponctuala, efemèra e irregulara...

En mema temps, se me laisson pas sortir, ieu pòdi pas res escriure aquí...

Alavetz, cossí fasem ?

Per ensajar de tornar trapar lo temps que fugís mai regde que nosautres, un (o dos, se siatz plan braves e s'ai lo temps...sustot s'ai lo temps...) tèxte del temps passat. De l'espòca del "Vielh Cuban" (sembla qu'aquel vos aja agradat), a qualques sauts temporals pròches...

Pons

-Va plan, n'en trobaràs una autra !
-M'as plan vist ?
-N'en vales un autre !
-Siàs quitament pas fotuda de m'a'char dins los uèlhs per me dire aquò !
geinada
-Siàs pas òrre vòli dire ! I a pièger !
-Mercés, aquò fai plaser, francament...
-Non ! Es pas çò que voliái dire ! Enfin, te descoratja pas, es lo principal !
aire de pietat, votz suauda e uèlhs lusents
-Saps que...la Inès... creguèri l'ausir dire que pensava que deviás aver una conversa interessanta..."

Amb aquò, anirem luènh...

Pons

-Pons, un dia que't caurà disèr perqué...
-...
-Perqué, Pons ?
-Perqué qué ?
-Perqué "Pons" ?
-Es aital.
-Mès... n'es pas lo ton nom vertadèr ?
-Ah bon ?
-Voi disèr...en pujar totara, qu'èi vist que sus la bostia de letras n'era pas marcat aquò, qu'era marcat...
-Sabi plan çò que i a escrich. Soi ieu que botèri l'etiqueta !
-Alavetz... perqué t'apèri Pons ?
-M'apèlas aital dempuèi que nos parlam. Perqué cambiar ?
-La vertat es que...
-Pons t'agrada pas ?
-N'es pas aquò...
-Los escaisses te geinan ?
-Es de vèder lo ton nom escrivut...
-As jamai cercat a lo conèisser tanpauc avant !
-Qu'avèvi l'impression que i a causas que ne vòs pas briga parlar...
-...
-Tot aquò me geina...
-Ont es lo problèma ? Que m'apelèssi Pons o quicòm mai, de qué cambia ?
-Es...saps...quand èm aquiu...dens lo lèit...e que hasèm...saps que...jo que pensi "Pons" hòrt, hòrt...que te'u marmusi dens l'aurelha...
-O crides tanben...
-...òc...a còps...mès, com disèr, adara qu'èi vist un nom...aute...qu'èi l'impression que n'es pas mèi tu, dab jo, dens aquèth lèit... qu'es un estrangièr...fin finau qu'èi l'impression de ne pas te conèisher briga...
-Es çò que m'agrada a ieu.

Pons

Un còp, demoravi en vila, dens un apartament que balhava sus una carrièra d'un quartier popular. Tots los sers, quand los que dintravan a l'ostal crotzavan los que s'anavan bandar lo morre, ausissiái :

-Marie-Jo ! Marie-Jo !

Una minuta de pausa, puèi tornava començar :

-Marie-Jo ! Marie-Jo !

Dos, o tres còps, durava.
Tots los sers era aital.

Al cap d'un moment, qu'aquò m'estonava, agachèri per la fenèstra per vèser çò que se passava.
Un vièlh òme, tot freule, pichon, mas amb una classa grandarassa balhada per son complet (amb capèl) cuban e sa mostacha talhada als cisèls, veniá, cada sèr, coma podiá, amb sas bequilhas que mancavan lo mandar del trepador sul pavat de la carrièra, e se pausava contra una pòrta. E d'aquí, cridava a una fenèstra nauta de la maison d'en facia, pas tròp luènh de la meuna :

-Marie-Jo ! Marie-Jo !

Botava sas mans en pòrta-votz, dens un gèst que semblava per èl un esfòrç subre-uman, e, quand era segur de pas aver de responsa per aquèste ser, e jamai degun li respondiá, las tornava baissar, tremolantas, lo long de son còs.
E aqui, plorava.
Lo monde de l'ostalariá d'a costat, que passavan tot lor temps dins la carrièra l'agachavan amb pietat mas respèct, e jamai li diguèron res.

Aquò durèt benlèu 6 meses de mai, avant que me rendèssi compte, en passar per talastre dins la carrièra paralèla, que l'apartament qu'agachava tostemps lo vièlh cuban aviá, de l'autre costat, una fenèstra negra de fum. Coma la façada de l'imòble tot. E d'aquèl costat se vesiá que lo fuòc datava pas d'ièr. Mas degun aviá reparat dempuèi benlèu 40 ans.

Quand, enfin, una agéncia botèt una plancarda que senhalava la demolicion, un camion de pompièr passèt lo ser dins ma carrièra.

Pons

Ai ajustat un comptador de visitas al blog aquèste matin.
Sabi pas, era aital, per vèser.
Perque pareis estranh de botar de conarias sens saber se qualqu'un las legirà o pas, es coma de se jetar dins lo Grand Blu sens saber se l'aiga es freda o pas, e per consequent se riscam l'idrocucion o pas...
Ben òc, per tant alienat que sii, de còps ai besonh de m'ancorar dins la realitat.
E lo costat absurd e purament matematic de l'afar me daissa pensatiu. A qué correspond ? Un ingeniaire de Google en plen trabalh de referençament, un geek desvariat, un blogaire convinçut, un des mos lectors (ai jà de comentaris, es estranh, aquò pren pas mai de temps ?)... Tot lo monde es al meteis nivèl amb lo meravilhós Comptador de Visitas.
E encara, avètz agut d'astre. Nicolàs (Nicolàs es lo "ieu" ipra-securitari, megalomaniac e paranoid que me parla de còps dins mon cap) voliá un comptador AMB GEOLOCALISACION, atencion lo enfants, sem pus a rire.
Aital, auriàm poscut saber se lo visitor era efectivament un occitan, un ingeniaire de la Silicon Valley, un australian perdut.
En mai, auriàm agut drech a una polida carta del monde, amb la França en plen mitan, e de punts rotges un pauc pertot en Occitània.
E puèi aital vos auriái flicats fins a la mai pichòta piuse de vòstre ordinator, e auriá pas estat domatge, cal ben èstre masò per trainar sul oèb, lo fialat lo mai susvelhat del monde... Nhèrk, nhèrk, nhèrk.
Mas non, serà per un autre còp. Uèi, lo comptador, plan mai poetic, doman, lo traçat GPS.
Ieu voliái un comptador coma an a la Pòsta, amb un gròs panèl luminós e una votz desagradiva que fariá "Le numéro 697, le numéro 697 !", e que fariá legir al monde, cadun son torn, mas Paraulas Perdudas, aquò seriá lo mai naut gràs de la megalomania. Mas per internet se fa pas. Vau anar vèser sul sit de la Pòsta, per cas...

Pons

Aquò's lo Bloguitge.

Degun i fa jamai atencion, a la senhaletica textuala, çò qu'a l'escòla apelavan la ponctuacion.
Ieu soi assegurat qu'aquò's lo lengatge universal, mai que l'Esperanto o l'ingles de comunicacion (o l'argent, perque pas, aquò's una causa que tot lo monde coneis...manca los que n'an pas, alai en Africa, mas bon, comptan jamai aqueles...).

Aqui comença lo cors :

Lo ...

Aquò's pas grand-causa, tres punts. Es çò que cal escriure quand as res a dire.
Exemple : -...

Las ()

Son bessonas, l'una va jamai sens l'autra. Personalament, tròbi que balha un costat suau, una lentor a la frasa, la rend tota...cossí dire...apasimada ?
Es la bordilha que servís per botar tot çò que capitatz pas de botar dins la frasa.
Exemple : -Adiu (filh de garça, espèri que cremaràs en infèrn pendent mil ans, que se te prèni encara un còp amb ma fèmna t'i mandarai directament)

Lo .

Aquèl es categoric. Quand òm te fot un . dins lo morre, après dises pas res.
Per ieu, lo . es totalitari, lo . es fascista, mòrt al . En mai, vòl totjorn aver rason e clavar totas las frasas. E encara. E encara. Mas, lo fa exprès ! Hé, hé, ai ganhat !
Exemple : pas cap d'exemple, soi en grèva, contra los . Punt.

Lo !

Servís a pas tostemps botar de. De vèser mai naut.

Lo ?

De qué ?

Los " "

Los espanhòls dison "las comillas", e òc, as totjorn l'impression qu'aquèlas bèstias
te van manjar las letras que lor as balhat en patura, grand fòl que siás. Per sauvar las letras, val melhor utilisar los -, eles son regulars, i a pas jamai de problemas amb los -, visca los -.

Ara, un pauc de practica. A la lutz de çò qu'avèm vist mai de naut, podèm donc començar de bastir quicòm.
Vaqui una convèrsa sancèra, sens un sol mot, per plan vos montrar que la vertadièra lenga dels signes es pas la qu'òm pensa.

- !
- ! , ?
- , , ?
- ...
- ... ?
- ( )
- ??
- (( ))
- ???
- , , , , , : , !
-... ! ?
- ( ) : " "
- ! !

Soi segur qu'avètz pas besonh de traduccion, mas, per ben apuejar sul fach qu'aquò's quand mema plan tarrible, vaqui çò que balha en bon occitan :

- Adiu !
- Adiu ! Vas plan ?
- Plan, òc, e tu ?
-Òòòf...
-Ah...que t'arriba ?
-Pfff
-E ben ?
-Mas encara ?
-Ai la garganta blanca, mal de cap, los uolhs rotges, las aurelhas blocadas, las articulacions parièr : en brèu, soi malaute !
-E ben... mon paure ! E lo metge ?
-Bah, lo metge (entre nos aquèla raça val pas gaire), m'a ditz : "Fa res, aquò passarà" !
-M'en parlas pas ! Son ben totis parièrs !

Vaqui. Es estonant, non, de vèser cossí tot lo monde pòt comprendre la discutida, d'onte siá dins lo monde, un còp qu'avèm escafat los mots !

Mas atencion ! Coma dins tota lenga, i a dialectalisacion (manca en inglès de comunicacion, en francès estandard, en pau-valerian, mas per contra n'i a ben en argent, segon la moneda emplegada). Doncas los qu'an revirat aital se son pas enganats, es simplament un autre dialècte de ponctuacion :

-Nicòla !
-Coquinòt ! As manjat la confitura ?
-Un, dos, tres ?
-Benleu...
-Castanha...Es aqui lo mes de mai ?
-Petroleta...
-Cossí ?
-Graulàs...
-E alavetz ?
-Urg, urg, urg, urg, urg : bromi, gròar ! (N.B : la trapa aqui, es lo substrat pròto-basc, que rend la transcripcion malaisada)
-Lava la bugada ! Non ?
-Ustrias-Melbá (òli, burre, vinagre) : "Jol Pont de Mirabèèèèèl"
-Sarremilhòca ! Sarremilhòca !

Mas, evidentament, soi segur que la possibilitat d'una tala transcripcion vos aviá pas escapat.

A lèu per un autre cors.

Pons

Ben, òc, perque los que coneisson lo forum Occitania sabon que çò que botèri aqui dejós (se qualqu'un m'explicava cossí cambiar lo sens de publicacion dins son blog, seriá fantastic) es estat jà publicat alai.
Mas bon, de còps que i a, soi fenhantàs, vau pas tornar escriure un episòdi de ma vida, puèi es pas francament lo mai interessant de totis. Ah !

Mas se volètz i vèser l'eternal començament de la vita umana, tant corta, e tant longa, mas que fai pas qu'una bocla etèrna, si òm i pensa plan (anèm, pensam fòrt), que tot, totjorn, a cada moment, tòrna començar, e que fin finala vivèm pas jamai, fasèm pas que subreviure en ensajar de nos restacar a çò que coneissèm já, perque l'òmi, francament, de vos a ieu, es totjorn un enfant, e sap pas inovar, inventar, construsir, demòra tostemps sus las causas acquesidas e manca crudelament de l'ambicion que li permetriá de tocar lo Cèl, mai Diu, la causa la mai pregonda jamai inventada per l'òmi, e que me fai dire que fin finala, tot çò que vèni de dire es pas qu'un molon de conarias !

Podètz i vèser aquò.

Mas ieu, aviái sonque la canha de tornar escriure aquèl episòdi de ma vida. Se viu qu'un còp ! (Quitament se se tòrna pensar fins a la mòrt, se-vos-plai-mon-diu-que-la-meuna-siá-lenta-e-sens-dolor-Amen).

Puèi, ai dich que mas Paraulas eran Perdudas, ai pas dich qu'eran interessantas (i a ben una rason per que sián perdudas !)

Pons